Obrada podataka

Primer 3


Na donjoj slici dat je položaj pega 6. septembra 1980. godine u 10h TU (situacija iz primera 2). Odrediti koordinate ovih pega koristeći samo ekvatorijalnu ortografsku mrežu.

Pega 1:
b = – 6°; l = 43°
Pega 2:
b = – 21°; l = – 54°
Pega 3:
b = 6°; l = – 10°
Pega 4:
b = 20°; l = 15°

Vrednosti Db i Dl se dobijaju na dva načina:
1. neposrednim proračunom pomoću formula (11) i (14),
2. direktnim vađenjem iz tabela.

Prvi postupak - neposredno računanje koordinata
Iz logaritamskih tablica se dobijaju potrebni podaci:
za širinu:

Pega 1: cos l = 0.73135 Pega 2: cos l = 0.58779
Pega 3: cos l = 0.93481 Pega 4: cos l = 0.96593

za dužinu:

Pega 1:
sin l = 0.68200
tg b = 0.10510
Pega 2:
sin l = 0.80902
tg b = 0.38386
Pega 3:
sin l = 0.17365
tg b = 0.10510
Pega 4:
sin l = 0.25882
tg b = 0.36397

Podaci za izračunavanje heliografske širine se uvrste u formulu (11). Dobija se:

Pega 1:
Db = Bo cos l
Db = 7.2 x 0.73135
Db = 5°.3
Pega 2:
Db = Bo cos l
Db = 7.2 x 0.58779
Db = 4°.2
Pega 3:
Db = Bo cos l
Db = 7.2 x 0.73135
Db = 7°.1
Pega 4:
Db = Bo cos l
Db = 7.2 x 0.25882
Db = 6°.9

i pomocu formule (10) konacno se dobija:

Pega 1:
b = b + Db
b = – 6 + 5 .3
b = – 0°.7
Pega 2:
b = b + Db
b = – 21 + 4 .2
b = – 16°.8
Pega 3:
b = b + Db
b = 6 + 7 .1
b = 13°.1
Pega 4:
b = b + Db
b = 20 + 6 .9
b = 27°.0

I podaci za heliografsku dužinu se na isti način uvršćuju u odgovarajuće formule:

Pega 1:
D l = Bo sin l tg b
D l = 0°.5
Pega 2:
D l = Bo sin l tg b
D l = 2°.2
Pega 3:
D l = Bo sin l tg b
D l = 0°.1
Pega 4:
D l = Bo sin l tg b
D l = 0°.7

zatim se dobija:

Pega 1:
l' = l + D l
l' = 43°.5
Pega 2:
l' = l + D l
l' = – 51°.7
Pega3:
l' = l + D l
l' = – 9°.9
Pega 4:
l' = l + D l
l' = 15°.7

i konacno:

Pega 1:
l = Lo + l'
l = 251.9 + 43.5
l = 295°.4
Pega 2:
l = Lo + l'
l = 251.9 – 51.8
l = 200°.1

Pega 3:
l = Lo + l'
l = 251.9 – 9.9
l = 242°.0

Pega 4:
l = Lo + l'
l = 251.9 + 15.7
l = 267°.6


Drugi postupak – računanje pomoću tablica

Vrednosti Db i Dl se određuju iz tablica 2 i 3. Vrednosti A, Bo, b i l se zaokružuju na ceo broj i iz tablice uzimaju najbliže vrednosti. Za preciznija izračunavanja (npr. fotografski postupak) Db i Dl se izračunavaju interpolacijom. Prvo se odredi vrednost za Dl.

U našem primeru za pegu broj 1 nalazi se:
Bo = 7°.2, zaokruženo 7°
l = 43°
90° – l = 47°.
U tabeli 2, vrednosti za A su date za celobrojne vrednosti Bo, na svakih 5 argumenta l. U koloni pod 7 (najbliža vrednost Bo) nalazi se:
za l = 40° => A = 4°,5 => l = 45° => A = 4°.9.
Vrednost D l za l = 43° nalazi se interpolacijom izmedu ovih vrednosti.
Za l = 43° sledi: 4°.9 – 4°.5 = 0°.4,
0°.4 : 5 = 0°.08,
0°.08 x 3 = 0°.24,
A = 4°.5 + 0°.24 = 4°.7.
Iz tabele 3 se interpolira po b = 6° i A = 4°.7. Prvo se nađe odgovarajuća vrednost za b izmedu kolona pod 0 i 10 (b je u ovom intervalu) i po koloni A = 5 (A je najbliže ovoj vrednosti).
Interpolacijom po b se dobija:
0°.9 : 10 = 0°.09
0°.7 : 10 = 0°.07
0°.09 x 6 = 0°.54
0°.07 x 6 = 0°.42
a interpolacijom po A:
0°.54 – 0°.42 = 0°.12
0°.12 : 10 = 0°.012
0°.012 x 3 = 0°.036;
najzad se dobija: D l = 0°.54 – 0°.036 = 0°.504, odnosno D l = 0°.5.
Odredivanje D b.
Polazni podaci su: l = 43° ; Bo = 7°.2.
Računske operacije su iste kao i u prethodnom slučaju.
4°.9 – 4°.2 = 0°.7
0°.7 : 10 = 0°.07
0°.07 x 2 = 0°.14
4°.9 + 0°.14 = 5°.04
5°.4 – 4°.9 = 0°.5
0°.5 : 5 = 0°.1
0°.1 x 2 = 0°.2
i najzad: D b = 5°.04 + 0°.2 = 5°.24.
Dobijeni rezultati se slažu za rezultatima iz prvog postupka.

Obrada podataka